Tarım, Türkiye’nin kalkınma planlarında “stratejik ve öncelikli sektör” olarak tanımlansa da, gerçekte üretici her geçen gün daha da borçlandırılıyor.
Çiftçi borç yükü altında ezilirken, devlet destekleri hızla azalıyor. İYİ Parti Samsun Milletvekili ve Plan Bütçe Komisyonu Üyesi Erhan Usta, TBMM’de yaptığı konuşmada sektörün çöküşünü rakamlarla ortaya koydu.
“Çiftçiye Destek Değil Borç Veriyorsunuz”
Usta, 9 Temmuz 2025 tarihli TBMM oturumunda partisinin verdiği tarım sektörüne yönelik araştırma önergesi üzerine yaptığı konuşmada, Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın Ziraat Bankası’nın kredi hacmiyle övünmesini eleştirdi:
“700 milyar liralık tarım kredisiyle övünüyorlar ama bu borç demek! Çiftçinin borcu büyümüş olması nasıl bir başarı göstergesi olabilir?”
Çiftçi Borcu 184 Kat Arttı
Tarım sektörünün 2004 yılında bankalara olan borcu 5,9 milyar TL iken, 2025 yılına gelindiğinde bu borç 1 trilyon 84 milyar liraya yükselmiş durumda. Usta, bu artışı şu sözlerle değerlendirdi:
“Bu krediler yeni yatırım için değil, günü kurtarmak için alınıyor. Tarım sektörü AK Parti döneminde sadece %2,5 büyürken, ülke ekonomisi %5,3 büyümüş. Yani tarım geride bırakılmış.”
Tarımsal Destekler Hızla Eridi
Tarımın sadece krediyle değil, devlet destekleriyle de ayakta kalabileceğini vurgulayan Usta, 2006 yılında çıkarılan Tarım Kanunu’nu hatırlattı.
Kanuna göre tarımsal desteklerin milli gelire oranı %1’in altına düşmemeliydi. Ancak bugün bu oran sadece %0,2.
“Çiftçiye hazinenin 2007’den beri söz verip de vermediği paradır, çöktüğü paradır, çiftçiye olan borcudur. Bunun bugünkü reel değeri nedir, biliyor musunuz arkadaşlar? Tam 7 trilyon lira, 7 trilyon lira. Kanuni oranın altında destekleme vererek çiftçinin parasına çökülmüştür.”
Borç %42’ye, Destek %0,2’ye Geriledi
Usta’nın sunduğu verilere göre, 2004’te çiftçinin banka borcu tarımsal hasılanın %10’una denk gelirken, bu oran bugün %42’ye çıktı.
Buna karşılık tarımsal desteklerin hasılaya oranı sürekli gerileyerek %4’ün altına indi. Aynı düşüş, desteklerin milli gelire oranında da gözlendi.
“Tarım, Gıda Güvenliği Meselesidir”
Tarımı sadece bir sektör değil, toplum sağlığını, kentleşmeyi, eğitim ve gıda enflasyonunu doğrudan etkileyen stratejik bir alan olarak tanımlayan Usta, Meclis’e şöyle seslendi:
“‘Faiz haramdır’ diye iktidara gelenler, iktidar serüvenlerinde en son noktada ’Şu kadar fazla kredi verdik.’le övünür hâle gelmişlerdir.
Destek azaldı, borç katlandı. Çiftçiye verilen değil, aldırılan konuşuluyor!
Tarım sadece üretim değil, gıda güvenliği meselesidir. Plana ‘öncelikli sektör’ yazmakla olmuyor. Gerçek destek şart.
Belki bir Meclis araştırma komisyonu kurulursa Hükümet bu konuda adım atar.”
Araştırma Önergesi AK Parti ve MHP Oylarıyla Reddedildi
İYİ Parti Grubunun, tarım sektöründeki krizlerin araştırılması için verdiği Meclis araştırması önergesi, AK Parti ve MHP’nin oylarıyla reddedildi.
