‘Zinhar böyle bir niyetimiz yok’
Türkiye’de, Turgut Özal’dan bu yana tartışılan “başkanlık sistemi”, yeni anayasanın yazımına başlanmasının hemen arifesinde yeniden siyasetin gündemine oturdu.
TBMM Anayasa Komisyonu Başkanı Burhan Kuzu’nun ziyaretiyle de Samsun gündemine taşındı. Kuzu, “Başkanlık sistemini dayatalım, AK Parti bunu istiyor.’ Zinhar böyle bir niyetimiz yok” dedi.
Başbakan Recep Tayyip Erdoğan başkanlık sistemini ilk kez, 2011 seçimlerinden sonra gündeme getirdi. Zaman zaman başkanlık sisteminin daha faydalı olacağı yönündeki açıklamalarını sürdürdü. Erdoğan, yeni anayasa yazımı sürecinde başkanlık sistemini de yeniden gündeme getirirken, tartışmalar TBMM Anayasa Komisyonu Başkanı Burhan Kuzu’nun Samsun ziyareti ile geçen ay Samsun gündemine de taşındı.
PARLAMENTER SİSTEM YETERLİ Mİ?
Hesap verilebilirlik, hesap sorulabilirlik ve öngörürlük açısından baktığınızda Türkiye’deki parlamenter sistemin uygulamasının, hepimizin arzu ettiği anlamda etkin bir denetimi güçlü bir şekilde hayata geçirdiğini söylemek mümkün değil. Bizim sistemimize baktığımızda, parlamenter sistemde yasama, yürütme birbirinden tam olarak ayrı mı? İşte tartışmalar da burada başlıyor ve Başbakan ve kurmayları başkanlık sistemini müzakere etmek gerektiğini belirtirken, muhalefet ise parlamenter sisteme sonuna sahip çıkılması gerektiğini belirtiyor.
‘ŞANSSIZLIĞI BİLİNMEMESİ’
Erdoğan’ın sözlerinin ardından tartışmaların kızıştığı noktada ise Samsun geçen ay önemli bir anayasa profesörünü ağırladı. TBMM Anayasa Komisyonu Başkanı ve AK Parti Milletvekili Prof. Dr. Burhan Kuzu, Samsun’daydı ve başkanlık sistemi tartışmalarını Samsun gündemine taşıdı. OMÜ Ali Fuat Başgil Hukuk Fakültesi’nde düzenlenen konferansa konuşmacı olarak katılan Burhan Kuzu’ya göre başkanlık sisteminin şanssızlığı ‘bilinmemesi’.’İnsan bilmediği bir şeyin düşmanı oluyor” diyerek de sisteme karşı çıkanları eleştirdi.
‘BAŞBAKAN SADECE HATIRLATTI’
Yeni bir anayasa yaptıklarını ve Samsun’a bu süreci anlatmak için geldiğini belirten Kuzu, Danıştay Başkanı Hüseyin Karakullukçu’nun başkanlık sistemi hakkındaki açıklamalarından alıntı yaparak “Bu konuda Sayın Başbakanımızın ‘başkanlık sistemi tartışılsın’ diye bir görüşü oldu. Gerçi Sayın Başbakan söylemese bile bu zaten tartışılacak, çünkü anayasa yapılıyorsa bu anayasa ne göre yazılacak. Parlamenter rejimi mi, başkanlık mı, yarı başkanlık mı? Bu soruyu sormadan komisyon zaten çalışamaz. Sayın Başbakan bunu hatırlatmış oldu sadece” diye konuştu.
YA BAŞKANLIK SİSTEMİ OLMAZSA?
Peki, Başkanlık sistemi kabul görmez ve diğer siyasi partilerle uzlaşma sağlanamazsa ne olacak? Anayasa yapım süreci durdurulacak mı? Burhan Kuzu’nun bu soruya yanıtı de son derece net. “Burada zorlama gibi bir şey yok. Basında yer aldığı gibi değil. ‘Başkanlık sistemini dayatalım, 3 partide karşı çıkarsa bizde masadan çekiliriz bu süreçte tıkanır, AK Parti bunu istiyor.’ Zinhar böyle bir niyetimiz yok” diye konuşuyor ve ekliyor: “Biz bu sistemle alakalı arzularımız, isteklerimiz kabul görmezse bile, biz mevcut parlamenter model ile ilgili olarak ne yapılacaksa bunu yapmaya devam edeceğiz. Yani süreci tıkamayacağız. Kamuoyunun bu manada rahat olmasında yarar var” görüşünü dile getiriyor.
BAŞKANLIK SİSTEMİ NEDİR?
Başkanlık sistemi dünyada genel olarak iki farklı şekilde uygulanıyor. Fransa gibi bazı cumhuriyet rejimlerinde cumhurbaşkanı aynı zamanda devlet başkanı unvanına sahip ancak altında bir de başbakan bulunuyor. Yürütme yetkisini başbakanla başkan paylaşıyor. Son söz cumhurbaşkanında oluyor. ABD gibi bazı ülkelerde ise devlet başkanı hemen hemen tüm yürütme yetkisini kendinde topluyor. Dünyada başkanlık sistemini uygulayan ülkelerin sayısı 38. Bunlar arasında ABD, Venezuela, Güney Kore, Meksika, Panama, Filipinler, Kenya, Kıbrıs, Brezilya, Ermenistan, Arjantin ve Afganistan gibi ülkeler bulunuyor.
