Cengiz Holding’e bağlı Eti Bakır’ın fosfojips atıklarını Karadeniz’e derin deniz deşarjıyla bırakmayı planladığı proje için ÇED süreci başlatıldı.
18 Şubat’ta Tekkeköy’de yapılacak halkın katılımı toplantısı öncesi, CHP’li Atila Tekcan geçmişte toplumsal tepkiyle durdurulan depolama planını hatırlatarak, projenin yargıya taşındığını açıkladı ve Samsun kamuoyunu sürece sahip çıkmaya çağırdı.
Samsun, yıllar önce Antyeri ve Çırakman Vadisi’nde gündeme gelen atık depolama tartışmalarını unutmadı. O dönem yükselen toplumsal tepkiyle geri çekilen planların ardından şimdi yeni bir başlık açıldı.
Eti Bakır’ın, fosfojips atıklarının Karadeniz’e derin deniz deşarjı yoluyla bırakılmasını öngören projesi için Çevresel Etki Değerlendirme (ÇED) ön süreci başlatıldı. Halkın katılımı toplantısı 18 Şubat 2026 Çarşamba günü saat 11.00’de Tekkeköy’deki Çavuşoğlu Otel’de yapılacak.
Ancak tartışma yeni değil.
Geçmişte Tepkiyle Durdurulmuştu
CHP Grup Başkanvekili Atila Tekcan, daha önce Antyeri ve Çırakman Vadisi’nde atık depolama planının gündeme geldiğini, kamuoyunun güçlü itirazı sayesinde bu yöntemin uygulanamadığını hatırlattı.
“Yöntem Değişti, Hedef Değişmedi”
Çevre Kanunu’nda yapılan değişiklikle üretim atıklarının derin deniz deşarjı yoluyla sevk edilmesinin önünün açıldığını belirten Tekcan, Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği’nde yapılan değişikliğin iptali için TMMOB Çevre Mühendisleri Odası’nın konuyu Danıştay nezdinde yargıya taşıdığını, düzenlemenin iptali ve yürütmesinin durdurulmasının talep edildiğini açıkladı.
“Karadeniz Deneme Alanı Değildir”
Fosfojips atıkları; ağır metaller ve asidik içerikleri nedeniyle çevresel risk barındıran endüstriyel atıklar olarak biliniyor. Uzmanlar, kapalı havza özelliği taşıyan Karadeniz’de yapılacak her müdahalenin geri dönüşü zor sonuçlar doğurabileceğine dikkat çekiyor.
Tekcan, Türkiye’nin Karadeniz’in korunmasına yönelik uluslararası yükümlülükleri (TBMM’de onaylanan Bükreş Anlaşması) bulunduğunu hatırlatarak, “Karadeniz bir atık havuzu değildir” dedi.
Sivil Topluma Çağrı
Tartışmalı proje için yapılacak ÇED toplantısı, yalnızca teknik bir prosedür değil; Samsun’un çevresel geleceği açısından kritik bir eşik olarak görülüyor.
Tekcan; sivil toplum kuruluşlarını, meslek odalarını ve vatandaşları toplantıya katılmaya çağırdı.
Bükreş Anlaşması Nedir?
Tam adı: Karadeniz’in Kirlenmeye Karşı Korunması Sözleşmesi
İmzalandığı yer ve tarih: 1992, Bükreş
Taraf ülkeler: Türkiye, Romanya, Bulgaristan, Rusya, Ukrayna ve Gürcistan
Bu sözleşme, Karadeniz’in kara kaynaklı kirlilik, gemi atıkları ve tehlikeli maddeler dahil olmak üzere her türlü kirletici faaliyete karşı korunmasını amaçlıyor. Taraf ülkeler, deniz ekosistemine zarar verecek deşarjları önlemek ve kontrol altına almakla yükümlü.
Türkiye, anlaşmayı imzaladıktan sonra TBMM’de onaylayarak yürürlüğe koydu. Bu nedenle sözleşme hükümleri Türkiye açısından uluslararası yükümlülük niteliği taşıyor.
Neden Önemli?
Tehlikeli ve zararlı atıkların denize bırakılmasına karşı sınırlamalar getiriyor.
Karadeniz’in ekolojik dengesini korumayı esas alıyor.
Taraf devletlere önleyici tedbir alma sorumluluğu yüklüyor.
Karadeniz’e yapılacak her türlü atık deşarjı tartışmasında Bükreş Anlaşması, hukuki dayanak olarak gündeme geliyor.
