Samsun Meclisi’nde “Astorya” Gerilimi
Samsun’da “Astorya” ismi üzerinden başlayan tartışma, Türkçe’nin kullanımı, belediye yetkileri ve kamu iradesi üzerinden sert bir polemiğe dönüştü.
Samsun Büyükşehir Belediye Başkanı Halit Doğan’ın Valilik karşısında “İstiklal Meydanı” adını verdiği alanda hayata geçirdiği projeye verdiği “Astorya” ismi, kamuoyunda ve mecliste tartışma konusu olmaya devam ediyor.
Açılışı 27 Mart’ta yapılan proje, muhalefetin “Türkçe değil, Milli Mücadele’nin başladığı, Kurtaran Şehir Samsun’un ruhuna uygun değil” eleştirileriyle gündemden düşmedi.
Açıldığı günden bugüne dinmeyen tartışma, Samsun Büyükşehir Belediyesi’nin 2025 yılı faaliyet ve denetim raporunun görüşüldüğü Nisan ayı Samsun Büyükşehir Belediye Meclisi toplantısında yeniden alevlendi.
“Neden Astorya?”
İYİ Parti Grup Başkan Vekili Talat Eyüpoğlu, isimlendirmeye sert tepki göstererek şu soruları yöneltti:
“Neden Astorya? Milli Mücadele’nin başladığı şehirde bu isimle İstiklal Meydanı’nı nasıl bağdaştırdınız? Bu ismi koymanızın gerekçesi nedir, değiştirmeyi düşünüyor musunuz? Yaptığımız araştırmalarda, Yönetim Kurulu Başkanı’nın Mustafa Mertcan olduğu DOF Robotik firmasının dünya çapında faaliyet gösteren, ihracat yapan bir teknoloji şirketi olduğu görülüyor. Acaba bu DOF Robotik firmasından dolayı size herhangi bir baskı mı yapıldı?”
Eyüpoğlu’nun açıklamaları mecliste tansiyonu yükseltti.
SBB Başkanı Halit Doğan, sorulara doğrudan yanıt vermek yerine konuyu farklı bir yöne çekmeyi tercih ederek, asıl soruyu es geçip tartışmayı “size herhangi bir baskı mı yapıldı?” sorusu üzerinden sürdürdü ve gündemi saptırdı.
Halit Doğan’ın Türkçe konusundaki hassasiyeti zayıflatan ve sorulara doğrudan yanıt vermek yerine konuyu farklı bir mecraya çekerek yaptığı açıklamalar, Cumhurbaşkanı ve Ak Parti Genel Başkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın bu konudaki açıklamalarıyla taban tabana zıt bir açıklama ve örneklemelerden ibaret oldu.
DOĞAN’DAN “NEDEN TÜRKÇE DEĞİL?” SORUSUNA GARABET YANIT
İşte Doğan’ın “Neden Türkçe isim tercih edilmedi de Yunanca bir isim tercih edildi?” sorusuna verdiği yanıt:
“Bana kimse baskı yapamaz. Ben o kişinin adını da sizden duydum. Firmalardan hizmet alırken kimden aldığımıza, kütüğüne bakmıyoruz.
‘Yunan ismi verildi’ ya da ‘bunun için size baskı yapıldı’ demek… Açıkçası, söylediklerinizin nereden tutsam elimde kalıyor.
Arkadaşlar, Samsun Kurtuluş Mücadelesi’nin başladığı şehir. İstiklal ve istikbal şehri.
Buranın adı daha önce de Panoramaydı. Açtığımız yerin adı Panoramaydı.”
(CHP Grup Başkan Vekili Atila Tekcan: “1919 Panoramaydı Başkan.”)
“Tamam, 1919 bir matematik rakamı.”
(Atila Tekcan: “Değil, o matematik rakamı diyemezsin.”)
“Benim 1919’la ilgili hassasiyetimi görmek isteyen, oradaki filmlere gitsin. Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ün Çanakkale’den Samsun’a gelişini, oradan Ankara’da karşılanmasını anlatan filmi izlesin. Kimse izlemeden eleştiremez.
Panoramayla ilgili de… Atilla Bey, hepinizin telefonunda Google var, açıp bakabilirsiniz.
‘Astorya’ bir yıldız ismidir, ‘parlayan yıldız’ demektir. Samsun da parlayan bir şehir. İsteseler de istemeseler de yıldız olacak bir şehir, biz de bunun için çalışıyoruz.
Siz sosyal medyada ‘story’ diye paylaşıyorsunuz. Çocukların aklında kalsın diye böyle bir isim tercih edildi.
Burayı anlamlı hale getirelim, insanlar ziyaret etsin. Samsun’a 500 bin kişi Bandırma Vapuru’nu görmeye geliyorsa, 500 bin kişi de buradaki filmi izlesin. Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ü, Kurtuluş ruhunu, 1919’u, Çanakkale’yi öğrensin diye yaptığımız bir yer.
Kimse bizi ‘Yunan ismi vermekle’ itham edemez. Kimse ‘baskı yapıldı’ iddiasında bulunamaz, aklından bile geçiremez.
‘Size baskı yapılarak Yunan ismi mi verildi?’ dediğinizde iş başka bir noktaya gider. İçerideki filmleri izleyen var mı?
Ne deseydik? ‘Uçan koltuk’ mu? ‘Uçan tiyatro’, ‘uçan sinema’ diyorsunuz… Peki tiyatro Türkçe mi? Yerli ve milli diyorsunuz; tiyatro kelimesi Türkçe mi? Telefon Türkçe mi? Atakum’da tabelalar Türkçe mi ya? Bizim dilimizde her dilden kelime yok mu?”
DOĞAN’A: “BİLMİYORSAN ÖĞREN” YANITI
Samsun Büyükşehir Belediye Başkanı Halit Doğan’ın, herkesi şok eden ancak bağıra bağıra konuşarak tepkileri baskılamaya çalıştığı, akla ve mantığa uymayan cevabına; CHP Meclis Üyesi ve eğitimci Şerife Acar Döndür’den tokat gibi bir yanıt geldi:
“O saydıklarınız bizim elimizde olan, bizim belirleyebileceğimiz isimler değil Başkan. Yıldız diyebilirdiniz, Samsun Yıldızları diyebilirdiniz. O sizin elinizdeydi yani. Astorya adını koymak sizin elinizdeydi.”
DOĞAN’A DESTEK KUL’DAN
Doğan’ı bu konuda mecliste söz alarak tek savunan isim ise; hakkında hem CHP’nin hem de Saadet Partisi’nin “rant, resmi belgede sahtecilik ve görevi ihmal” iddialarıyla suç duyurusunda bulunduğu, ancak süreci bir türlü sonuçlanmayan AK Partili Terme Belediye Başkanı Şenol Kul oldu.
Kul, muhalefetin ve kamuoyunun tepki göstererek “Türkçemize sahip çıkalım” dediği “ASTORYA” ismini şöyle savundu:
“Turizm açısından baktığımızda ‘turizm’ kelimesi de öyle. Trabzon kelimesi de böyle, Sümela da böyle. Kendi ilçemden örnek vereyim; Terme de böyle. Terme ismi ‘Termi Dolu Man’dan geliyor.
Şimdi yapılan işin özüne bakarsak harika bir iş yapılmış. Arkadaşlarımız da bunu söylüyor zaten. İsimle ilgili bir eleştiri var, tabii ki herkes düşündüğünü söyleyebilir.
Ama ben baktığımda Türkiye’de bu kadar şeyle uğraşırken işin özünü kaçırıyoruz. Ağaçlarla uğraşmaktan ormanı göremiyoruz.”
DOĞAN’DAN “BEN YAPAYIM, KANUN ARKAMDAN GELSİN” HAMLESİ
Bu arada, Halit Doğan’ın gerek “İstiklal Meydanı” gerekse “Astorya” isimlerini keyfi şekilde verdiği, belediye kanunlarının ve meclis onayının hiçe sayıldığı anlaşıldı.
CHP Grup Başkan Vekili Atila Tekcan, meclis başkanlığına verdiği ilave gündem maddesiyle ilgili kanuni düzenlemeyi hatırlattı.
Şöyle ki;
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun, Belediye Meclisi’nin görev ve yetkilerini düzenleyen 18/n maddesine göre; “meydan, cadde, sokak, park, tesis ve benzerlerine ad vermek; mahalle kurulması, kaldırılması, birleştirilmesi, adlarıyla sınırlarının tespiti ve değiştirilmesine karar vermek; beldeyi tanıtıcı amblem, flama ve benzerlerini kabul etmek” belediye meclisinin görev ve yetki alanındadır.
Bu ad verme, tanıtıcı amblem ve flama kullanımının usulü ise aynı kanunun 81. maddesinde şöyle düzenlenmiştir: “Cadde, sokak, meydan, park, tesis ve benzerlerine ad verilmesine ve beldeyi tanıtıcı amblem, flama ve benzerlerinin tespitine ilişkin kararlarda belediye meclisi üye tam sayısının salt çoğunluğu, bunların değiştirilmesine ilişkin kararlarda ise meclis üye tam sayısının üçte iki çoğunluğu aranır. Bu kararlar mülki idare amirinin onayı ile yürürlüğe girer.”
Tekcan’ın verdiği ilave gündem maddesi kabul edildi ve Çarşamba günü yapılacak komisyon toplantısında görüşülerek, ortak belirlenecek isimler üzerinden oylanacak.
DOĞAN, LİDERİ ERDOĞAN’IN UYARILARINDAN BİHABER
Öte yandan, Cumhurbaşkanı ve AK Parti Genel Başkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın Türkçe konusunda yaptığı uyarılardan habersiz olduğu anlaşılan Başkan Halit Doğan’ın bu tavrının, Genel Başkan’ın yaklaşımıyla tamamen zıt olduğu öğrenilmiş oldu.
Türk Dili Kurultayı’nda Türk dilinin daha fazla yaygınlaştırılması gerektiğine vurgu yapan Cumhurbaşkanı Erdoğan, ülke genelinde sık kullanılan yabancı kelimelere karşı eleştirilerde bulunmuştu.
Erdoğan, birçok kez yabancı kelimelerin yaygın kullanımına dikkat çekerek Türkçe’nin korunması gerektiğini vurgulamıştı.
Cumhurbaşkanı ve AK Parti Genel Başkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın bu yöndeki çağrılarının ardından, bazı şehirlerde yönetmeliğe uymayan yabancı tabelaların kaldırıldığı; özellikle İstanbul başta olmak üzere çeşitli il ve ilçelerde düzenlemelere gidildiği biliniyor.
