Samsun’da yıllardır tartışılan Kurupelit Yat Limanı Projesi, Atakum Belediye Meclisi ve Samsun Büyükşehir Belediye Meclisi’nin ardından bu kez TMMOB Mimarlar Odası Samsun Şubesi’nin hazırladığı ÇED raporuyla yeniden gündemde.
Mimarlar Odası, 25 Haziran 2026 tarihli değerlendirmesinde projeye ilişkin önemli tespitlerde bulunarak; fizibilite eksikliği, ticari yapı yoğunluğu, trafik ve otopark sorunu, kıyı mevzuatına aykırılık iddiası ve halkın kıyıya erişiminin kısıtlanması gibi başlıklara dikkat çekti.
Bu değerlendirme, 7 Temmuz’da Samsun Büyükşehir Belediye Meclisi’nde CHP Grup Başkanvekili Atila Tekcan’ın projeye yönelik “Marinanın tam ortasına 28 bin metrekarelik bir iş yeri yapılıyor. Bu bir rant projesine dönüştü” sözleriyle yaptığı eleştirilerin ardından yeniden önem kazandı.
MİMARLAR ODASI: “PROJENİN GEREKLİLİĞİNE İLİŞKİN FİZİBİLİTE EKSİK”
2012-2014 yılları arasında kullanıma açılan Kurupelit Yat Limanı’nın kısa süre içerisinde kum dolması nedeniyle işlevsiz hale geldiğini hatırlatan Mimarlar Odası, yeni proje için öncelikle kapsamlı bir fizibilite çalışması ortaya konulması gerektiğini belirtti.
Raporda, Samsun’un yat limanına ihtiyaç duyduğu yönündeki gerekçenin yeterli somut verilerle desteklenmediğine dikkat çekildi.
Mimarlar Odası, Karadeniz’de yat turizminin önündeki doğal ve bölgesel koşullara işaret ederek, Samsun’da yeni bir yat limanının kent ekonomisine ve turizme beklenen katkıyı sağlayacağına ilişkin somut verilerin ortaya konulamadığını savundu.
“YAT LİMANI MI, TİCARİ ALAN MI?”
Raporun en dikkat çekici başlıklarından biri ise projenin ticari yoğunluğu.
Mimarlar Odası, hazırlanan ÇED raporunda projenin sosyal ve ticari faaliyetleri artırma amacı taşıdığının belirtildiğini, bu doğrultuda dolgu alanında otel ve yoğun ticari kullanımlar önerildiğini ifade etti.
Raporda, bu yaklaşımın kamusal kıyı kullanımından çok ticari alan odaklı bir planlama anlayışı ortaya çıkardığı değerlendirmesi yapıldı.
Bu tespit, Büyükşehir Belediye Meclisi’nde Atila Tekcan’ın gündeme getirdiği yaklaşık 28 bin metrekarelik ticari alan tartışmasını da yeniden gündeme taşıdı.
Tekcan, 7 Temmuz’daki konuşmasında projenin ticari boyutuna dikkat çekerek, “Marinanın tam ortasına 28 bin metrekarelik bir iş yeri yapılıyor. Bu bir rant projesine dönüştü” demişti.
20 BİN METREKARELİK YENİ TİCARİ YOĞUNLUK
Mimarlar Odası’nın raporuna göre projenin hayata geçirilmesi halinde bölgeye yaklaşık 20 bin metrekare büyüklüğünde yeni bir ticari yapı yoğunluğu gelecek.
Raporda, bu büyüklüğün Çobanlı İskelesi ile yat limanı arasında uzanan yaklaşık 4 kilometrelik sahil bandındaki mevcut kafe, restoran ve benzeri işletmelerin toplam büyüklüğüne yakın olduğu belirtildi.
Mimarlar Odası, özellikle yaz aylarında zaten yoğun trafik yükü altında bulunan sahil yolunun mevcut haliyle ulaşım ihtiyacını karşılamaktan uzak olduğunu belirterek, yeni ticari yapılaşmayla birlikte trafik ve otopark sorunlarının daha da büyüyeceği uyarısında bulundu.
“EMSAL ORANI YÜZDE 20”
Raporda ayrıca projenin Kıyı Kanunu ve ilgili mevzuat açısından da tartışılması gerektiği ifade edildi.
Mimarlar Odası, dolgu alanlarında yapılacak yat limanı yapılarında emsal oranının yüzde 5’i geçemeyeceğini belirtirken, önerilen plan değişikliğinde emsal oranının yüzde 20 olarak belirlendiğine dikkat çekti.
Oda, bu durumun ilgili mevzuata aykırılık oluşturabileceği değerlendirmesinde bulundu.
KIYI HALKA KAPANACAK MI?
Projenin bir diğer tartışmalı boyutu ise halkın kıyıya erişimi.
Mimarlar Odası, yat limanı iç sahasının güvenlik gerekçesiyle tel örgülerle çevrilmesinin öngörüldüğünü belirterek, bunun halkın denizle doğrudan temas kurduğu önemli bir kıyı kesiminin kamusal kullanım dışına çıkmasına neden olacağını ifade etti.
Böylece tartışma yalnızca “marina yapılmalı mı?” sorusundan çıkıp, “Atakum sahili nasıl kullanılacak ve kıyı kimin olacak?” sorusuna da uzanıyor.
MİMARLAR ODASI’NDAN ALTERNATİF ÖNERİ
Mimarlar Odası, Kurupelit sahil bandında yeni ticari alanlara ihtiyaç olmadığını savundu.
Oda, mevcut haliyle deniz araçları tarafından kullanılamayan yat limanı alanının; halkın kullanımına açık park, spor ve rekreasyon alanları ile su sporları alanları şeklinde değerlendirilmesinin kamu yararı açısından daha doğru olacağını belirtti.
Raporda, kıyıların kamusal niteliğinin korunması, ticari yapı yoğunluğunun artırılmaması ve sahil bandının toplumun ortak kullanımına açık tutulması gerektiği vurgulandı.
ŞİMDİ GÖZLER BÜYÜKŞEHİR’DE
Atakum Belediye Meclisi’nin yoğun ticari yapılaşma, trafik yükü, kamusal alan kaybı ve ÇED eksikliği gerekçeleriyle projeye olumsuz görüş vermesinin ardından Büyükşehir Belediye Meclisi’nde de ticari yapılaşma tartışılmıştı.
Şimdi ise Mimarlar Odası’nın raporuyla birlikte Kurupelit Yat Limanı Projesi konusunda yeni sorular ortaya çıkıyor:
Samsun gerçekten yeni bir yat limanına mı ihtiyaç duyuyor?
Projeye ilişkin kapsamlı fizibilite çalışması nerede?
Yaklaşık 20-28 bin metrekarelik ticari alan neden projeye dahil ediliyor?
Kıyı alanındaki emsal artışının hukuki dayanağı nedir?
Yaz aylarında zaten kilitlenen sahil yolunun ilave trafik yükü nasıl karşılanacak?
Güvenlik gerekçesiyle halkın kıyıya erişiminin sınırlandırılması kamu yararıyla nasıl bağdaştırılacak?
Ve en önemlisi:
Kurupelit’te öncelik kamu yararı mı olacak, ticari kullanım mı?
Mimarlar Odası’nın raporu, yıllardır tartışılan Kurupelit Yat Limanı Projesi’nin yalnızca bir marina yatırımı olmadığını; kıyının kullanımı, kent planlaması, ulaşım, ticari yapılaşma ve kamu yararı açısından çok daha kapsamlı bir tartışma olduğunu ortaya koyuyor.
