Cengiz Holding’e bağlı Eti Bakır’ın, Samsun Tekkeköy’deki tesislerinden çıkan fosfojipsi Karadeniz’e derin deniz deşarjıyla bırakma planı, ÇED süreci öncesi tartışma yarattı.
Samsun’da Mehmet Cengiz’e ait Cengiz Holding’e bağlı Eti Bakır’ın, Samsun’un Tekkeköy ilçesindeki tesislerinden çıkan fosfojips atıklarını Karadeniz’e derin deniz deşarjı yöntemiyle bırakmayı planladığı projeye ilişkin tartışmalar, ÇED süreci öncesinde büyüyor.
Kamuoyunda yükselen tepkiler yalnızca muhalefetle sınırlı kalmadı. Samsun’da iktidar kanadından da projeye ilişkin dikkat çeken açıklamalar geldi.
Tekkeköy Belediye Meclis Üyesi ve Samsun Büyükşehir Belediyesi AK Parti Meclis Üyesi Aydın Çift, sürecin başından itibaren ciddi planlama hataları yapıldığını belirterek şu ifadeleri kullandı:
“Bu sadece Tekkeköy’ün değil, Samsun’un sorunu. Herkes sahip çıkmalı.”
“Göstermelik ÇED Onayı”
Yaklaşık 500 milyon dolarlık yatırımla kurulan gübre fabrikasının inşası öncesinde alınan ÇED onayının, fabrikanın üretim kapasitesine kıyasla son derece dar bir alanı kapsadığını ifade eden Çift, sürecin en başındaki yanlış planlamaya dikkat çekti:
“Burada çok ciddi kapasitesi olan bir gübre fabrikası kuruldu. Bu fabrika kurulmadan önce bir ÇED onayı alındı. Ancak bu alınan ÇED onayıyla ilgili alan fabrikanın kapasitesine göre çok küçük bir alan. Sadece bir ön onay gibi alınmıştı. Bu kapasitenin depolama alanı için yetersiz olduğunu aslında herkes biliyordu ve böylelikle fabrika inşaatı başlamış oldu.”
“Depolama Alanı En Baştan Yetersizdi. Neden O Gün Hesaplanmadı?”
Fabrika tamamlandıktan sonra depolama alanının yetersizliğinin bilindiğini ancak buna rağmen sorunun bugün bir çıkmaza dönüştüğünü belirten Çift, fosfojipsin nereye atılacağına ilişkin belirsizlik nedeniyle karada alternatif bulunamayınca deniz deşarjı seçeneğinin gündeme geldiğini söyledi ve şu değerlendirmeyi yaptı:
“Deniz çok tartışmalı bir konu. İleride nelerle karşılaşılacağı bilinmeyen bir konu. İlimizde balıkçılık çok önemli bir sektör. Sahillerimiz bizim için çok önemli ve değerli. İleride ne gibi sorunlarla karşılaşılacağını kimse bilmiyor. Muamma.
Bu Tesise Kim Ruhsat Verdi?
Bu tesisin en başta yapılmasına izin verilmemesi gerekiyordu. Eğer atık depolama için uygun bir alan bulunamıyorsa projeden vazgeçilmeliydi. Yaklaşık 80 bin metrekarelik bir alan için ÇED onayı alınmış. Adeta göstermelik bir onaydı; sırf inşaata başlayabilmek için. Tüm bu gerçeklere rağmen ruhsatlandırıldı ve yapı kullanma izinleri aldı.”
“Güçlü Argümalar Koyarsak Çözebiliriz”
Konunun yalnızca “istemiyoruz” denilerek çözülemeyeceğini de belirten Çift, tüm taraflara çağrıda bulundu:
“Bütün ilgili sivil toplum, bilim camiası ve bu konuyla ilgili herkesin konuyu tüm yönleriyle araştırması gerekiyor. Olmaması yönünde çok güçlü argümanlar ortaya koyarsak bu konuyu çözebiliriz.”
Eti Bakır Geçerse Herkes Geçer
Aydın Çift, sorunun yalnızca tek bir tesisle sınırlı olmadığını da ifade etti:
“Yanında bulunan azot fabrikamızın da fosfojips depolama alanı kapasitesi dolmak üzere. Bu proje onaylanırsa onlar da aynı şekilde deniz deşarjını kullanacaklar. Yani iki büyük tesis Karadeniz’e fosfojips deşarj edecek.”
Dünyada benzer örnekler bulunduğunu, Fas’ta birçok fabrikanın Atlantik Okyanusu’na deşarj yaptığını belirten Çift, bu örneklerin bilim insanları tarafından çok yönlü incelenmesi gerektiğini söyledi.
“Kirlilik Oluşturacak Yatırımlara Girilmemeli”
Çift, konunun yalnızca Tekkeköy ilçesini ilgilendirmediğini özellikle vurguladı:
“Su havzaları Tekkeköy’de. Bu suyu bütün Samsun içiyor. Tarım yapılıyor. Samsun buradan besleniyor. Dolayısıyla Tekkeköy’de yaşanan şeyler bütün Samsun’u ilgilendiriyor. Bölgenin çevresel kapasitesi doldu. Yeni kirlilik oluşturacak yatırımlara girilmemeli. Artık bu anlamda kapasite dolmuş durumda.”
